Over het belang van vaderschap

Vergeet de grootouders niet

Kitlyn Tjin A DjieEffect op familiesysteem

Als familietherapeut ben ik geïnteresseerd in de samenhang tussen rollen en posities in families. Als je het hebt over de afwezigheid van vaders, dan vind ik het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat dat betekent voor die vader of het kind; Ik wil weten welke radertjes in het apparaat wat in beweging brengen. Welke opvattingen en factoren liggen ten grondslag aan de belabberde positie van vaders in Nederland? En welke effecten heeft dat op het familiesysteem?


Vaders geloven zelf ook dat ze minder belangrijk zijn
Door de scheiding van arbeid en zorg, de individualisering van de samenleving en de opkomst van het feminisme, heeft het moederschapsideaal zich sterk ontwikkeld en geleid tot een opvatting dat de moeder de enige onmisbare factor is in de opvoeding van het kind. Afgezien van de gevolgen voor de positie van de overige familieleden, heeft dit desastreuze consequenties gehad voor de plek van de vader ten opzichte van zijn kinderen. Als ouders niet getrouwd zijn, mag de moeder beslissen hoeveel wettelijke bevoegdheden de vader krijgt en na scheiding kunnen vaders eenvoudig aan de kant geschoven of op een laag pitje gezet worden. Veel Nederlandse vaders hebben een kleinere rol in de opvoeding van hun kinderen dan ze zouden willen. Maar het heilige huisje is zo sterk dat niet alleen moeders, maar ook vaders zelf geloven dat ze minder belangrijk zijn dan moeders.

 

“De mannelijke bijdrage is een aanvulling op,
en geen vervanging van de moederrol.”

 

Patroon doorbreken
Tegelijkertijd wordt dankzij allerlei onderzoek door wetenschappers in toenemende mate erkend dat vaders een unieke eigen rol hebben in de opvoeding van kinderen. Deze mannelijke bijdrage is een aanvulling op, en geen vervanging van de moederrol. Kinderen die zonder hun biologische vader opgroeien doen het minder goed op school en komen vaker in de problemen. Kinderen hebben kortom een vader nodig om groot te groeien.

Kinderen die zonder vader opgroeien leren zelf ook niet om een vaderrol te vervullen. Op deze manier kan een patroon zich nestelen in de toekomstige generaties. Het is dan belangrijk om het patroon te doorbreken door de heilige huisjes en taboes die in een familie spelen rondom vaderschap bespreekbaar te maken en onder de loep te nemen in en met meerdere generaties. Zoek naar andere perspectieven in de geschiedenis om je te verrijken in plaats van te vernauwen en af te zetten. 

 

“Als een vader uit beeld is, verdwijnt vaak ook
de relatie met de grootouders.”

 

Grootouders worden beschouwd als toetje
Als een vader uit beeld is, verdwijnt in veel gevallen ook de relatie met de grootouders. En dat is schadelijker voor kinderen dan veel mensen willen geloven. In Nederland vinden we de partnerrelatie en de moeder-kindrelatie de belangrijkste. Het is een heilige overtuiging dat het voor de kinderen het beste is als ze door hun moeder worden opgevoed. Pas heel veel later komt de grootouder-kleinkind relatie in beeld. Die relatie wordt beschouwd als een toetje, een toegift, niet essentieel maar wel leuk. Terwijl juist deze relatie de sleutel is tot veel wijsheid, heling en groei.

Het zijn vaker de grootouders die het belang van familiecontinuïteit kunnen laten prevaleren boven eigen belang. Zij hebben een essentiële bijdrage in het toerusten van de kleinkinderen om een volgende generatie te reproduceren. Zij zijn een belangrijke speler in het doorgeven van familiehistorie, familiale waarden en culturele opvattingen.

 

“Kinderen hebben er belang bij om groot te groeien
met opvoeders uit diverse generaties.”

 

Het is dus een illusie om te denken dat de relatie tussen ouders en kinderen de enige belangrijke is. In het grootste deel van de wereld groeien kinderen op bij hun grootouders, terwijl hun ouders aan het werk zijn. En ook in Nederland krijgen de grootouders weer in toenemende mate een rol in de opvoeding met de toename van de arbeidsparticipatie door vrouwen.

Het kerngezin met vader, moeder en kinderen is een gecreëerd droombeeld wat bijna niet bestaat. Kinderen hebben er belang bij om groot te groeien met meerdere opvoeders uit diverse generaties, met verschillende opvattingen en perspectieven. Daardoor leren ze om te gaan met diversiteit en kunnen ze zich handhaven en aanpassen aan verschillende contexten.

 

“De relatie tussen grootouders en kleinkinderen
is vaak zeer sterk en vertrouwd.”

 

De relatie met grootouders is luchtiger
Ook is het belangrijk om je geschiedenis te kennen, het verhaal van je grootouders en overgrootouders. We denken vaak dat als we het moeilijk hebben, dat de schuld is van onze opvoeding, onze ouders. We leggen daarmee een grote last bij ze neer, terwijl zij misschien ook iets dragen van hun voorouders. Vaak worden patronen en trauma’s van generatie op generatie overgedragen

De relatie tussen grootouders en kleinkinderen is vaak zeer sterk en vertrouwd. Tegelijkertijd is het luchtiger dan die tussen ouders en kinderen en daarin zit een enorme meerwaarde. Hoe vaak gebeurt het niet dat grootouders dingen aan kleinkinderen toevertrouwen – over de oorlog, over de moeilijke jeugd, of over geheimen in de familie – die te pijnlijk waren om te delen met de kinderen zelf? Juist dat ietsje meer afstand maakt dat pijn in de familiegeschiedenis geheeld kan worden in de verbinding tussen drie generaties.


Gebaseerd op ‘De Familieziel. Hoe je geschiedenis je kan helpen op je levenspad.’
Auteurs: Kitlyn Tjin A Djie en Irene Zwaan (2013, Prometheus).

Wilt u dit boek bestellen? Dat kan via bol.com.

VADERS aanwezig | april 2016

 

Facebooktwitterlinkedinmail

Eén reactie op Vergeet de grootouders niet

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

VADERS aanwezig

 

wordt mogelijk gemaakt door
Bureau Beschermjassen

 

een initiatief van het
Hendrik Pierson Fonds

 

 

 

Contact

Voor contact met de redactie van VADERS aanwezig, mail naar info@vadersaanwezig.nl

Agenda
Archief
Nieuwsbrief
Op dit moment lezen 426 mensen onze nieuwsbrief. Wilt u ook de nieuwsbrief ontvangen? Meld u dan hier aan.


 

Volg ons op TwitterVolg ons op Twitter