Praten kinderen leren bijna vanzelf, maar toch is er veel meer achter dit proces dan de meeste ouders denken. Vanaf de eerste dag na de geboorte is een baby al bezig met communiceren. Het begint met huilen en kijken, maar langzaam groeit dat uit tot brabbelen, losse woordjes en uiteindelijk volledige zinnen. Die ontwikkeling gaat snel, soms zelfs verrassend snel. Toch start één op de vijf kinderen op de basisschool met een taalachterstand. Dat is een flink aantal, en zo’n achterstand is moeilijk in te halen. Het loont dus om vroeg aandacht te besteden aan de spraakontwikkeling van je kind.
Van geluiden naar eerste woordjes
Rond de leeftijd van twee maanden begint een baby met koeren en zachte geluidjes. Dit zijn de eerste stappen op weg naar taal. Tussen vier en zes maanden volgt het brabbelen: een baby speelt met klanken zoals “ba ba” of “ma ma”. Dit zijn nog geen echte woorden, maar het kind traint zo de spieren en bewegingen die later nodig zijn om te spreken. Rond de twaalf maanden zeggen de meeste kinderen hun eerste echte woord. Vaak is dat een woord voor iets wat ze heel goed kennen, zoals “mama”, “papa” of “nee”. Sommige kinderen zijn wat vroeger, anderen wat later. Dat verschil is volkomen normaal, zolang de ontwikkeling wel langzaam vooruitgaat.
De peuterfase en het ontdekken van woorden
Vanaf ongeveer vijftien maanden begint de peuterfase. Een kind ontdekt in deze periode dat alles een naam heeft. Dit is een bijzonder moment in de taalontwikkeling. Het kind begrijpt al veel meer dan het zelf kan zeggen. Rond de leeftijd van achttien tot vierentwintig maanden breidt de woordenschat zich snel uit. Veel kinderen verdubbelen in deze periode het aantal woorden dat ze kennen in slechts een paar weken. Rond de twee jaar begint een kind woordjes te combineren, zoals “meer koek” of “auto weg”. Dit zijn kleine zinnetjes, maar ze laten zien dat het kind begrijpt hoe taal werkt. Hoe meer een kind hoort en ziet in zijn omgeving, hoe groter de woordenschat groeit.
Wat ouders kunnen doen om de taalontwikkeling te stimuleren
Gewoon veel praten met je kind is een van de beste dingen die je kunt doen. Benoem wat je ziet, wat je doet en wat je aanraakt. Lees voor, zing liedjes en stel simpele vragen. Je hoeft daar geen speciaal programma voor te volgen. Dagelijkse bezigheden zoals douchen, boodschappen doen of de was opvouwen zijn prima momenten om taal te oefenen. Reageer ook op de geluiden en woordjes van je kind, ook als ze nog niet helemaal kloppen. Een kind dat merkt dat communiceren werkt, krijgt meer zin om verder te praten. Let er wel op dat je niet te veel corrigeert. Herhaal liever de goede versie van het woord in een zin, zonder te zeggen dat het fout was. Dat werkt beter en maakt communiceren veiliger voor een kind.
Wanneer zijn er zorgen over de spraak van een kind
Niet elk kind ontwikkelt taal op hetzelfde tempo, maar er zijn signalen waar ouders op kunnen letten. Als een kind van twaalf maanden nog helemaal niet brabbelt of geen oogcontact maakt, is het goed om dat te bespreken met een arts of verpleegkundige. Een kind van twee jaar dat nog geen twintig woorden kent of woordjes niet combineert, kan baat hebben bij extra ondersteuning. Een logopedist kan dan helpen om de spraak en het taalgebruik te verbeteren. Vroeg ingrijpen werkt het beste, omdat jonge kinderen in korte tijd veel kunnen leren. Het is geen reden voor paniek als een kind wat later begint met spreken, maar aandacht is wel belangrijk. Ouders kennen hun kind het best en voelen vaak goed aan wanneer iets niet helemaal klopt. Vertrouw op dat gevoel en zoek tijdig hulp als je twijfels hebt.
Veelgestelde vragen
Wanneer zegt een kind zijn eerste woord?
De meeste kinderen zeggen hun eerste echte woord rond hun eerste verjaardag. Dit kan een paar maanden vroeger of later zijn. Zolang een kind wel geluiden maakt, reageert op zijn naam en oogcontact maakt, is er over het algemeen niets aan de hand.
Hoeveel woorden zou een kind van twee jaar moeten kennen?
Een kind van twee jaar kent gemiddeld zo’n vijftig woorden of meer, en begint woordjes te combineren tot kleine zinnetjes. Er zijn grote verschillen tussen kinderen. Wie zich zorgen maakt over de woordenschat van een kind van twee jaar, kan dat het beste bespreken met de huisarts of een logopedist.
Helpt het om twee talen te spreken thuis?
Meertalig opgroeien heeft geen negatieve invloed op de taalontwikkeling. Kinderen die thuis twee talen horen, leren beide talen aan. Ze kunnen in het begin wat minder woorden kennen per taal, maar dat haalt zich snel bij. Op de lange termijn is meertaligheid een groot voordeel.
Wat doet schermtijd met de taalontwikkeling van jonge kinderen?
Veel schermtijd bij jonge kinderen gaat ten koste van de tijd die zij doorbrengen met echt contact en gesprekken. Taal leren doe je het beste door te luisteren naar echte mensen en zelf te reageren. Voor kinderen onder de twee jaar raden deskundigen aan om schermgebruik zoveel mogelijk te beperken.